BielanyObszar dzisiejszych Bielan znajdował się daleko poza granicami Warszawy. Na ich terenie, wśród lasów stanowiących pozostałość prastarej Puszczy Mazowieckiej, rozwijały się wsie m.in. Pólków, Słodowiec, Wawrzyszew, Młociny, Wólka Węglowa, Chomiczówka, Potok i Ruda z rzeczką Rudawką oraz licznymi młynami, zlokalizowanymi nad jej brzegiem.

Za najstarszą wieś na terenie obecnych Bielan traktuje się Młociny, o których pierwsze wzmianki pochodzą XIV wieku. Młociny stanowiły fragment dóbr królewskich, w których w XVIII wieku często polowali król August III ze swoim ministrem Henrykiem Brühlem. To tu właśnie w latach 1752 – 1758 wzniesiono dla ministra Brühla podmiejską rezydencję, otoczoną ogrodem, znaną z hucznych zabaw i bali. Istniejąca do dziś rezydencja zwana pałacem Brühla, przyrównywana była nawet do Wilanowa.

W południowo-wschodnie części Bielan i północnej Żoliborza znajduje się zespół osiedli zwany Marymontem (Marymont - Kaskada, Marymont - Ruda, Marymont - Potok). Nazwa Marymont pochodzi z francuskiego Marie Mont, czyli Góry Marii. W tym miejscu król Jan III Sobieski zbudował w XVII wieku letnią rezydencję dla swojej żony królowej Marysieńki, zaprojektowaną przez Tylmana z Gameren. Na fundamentach ówczesnej rezydencji później pobudowano kościół pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski przy ul. Gdańskiej na Żoliborzu, u którego podnóża rozciąga się, bodaj najstarszy w Warszawie park, Park Kaskada, będący pozostałością przypałacowego ogrodu, przecięty, niestety, trasą Armii Krajowej. Marymont, jak wiele miejsc w Warszawie został uświęcony krwią mieszkańców w czasie Powstania Warszawskiego. 14 września 1944 roku hitlerowcy zamordowali tu 500 mieszkańców Marymontu.

Kiedy po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku życie w Polsce zaczęło powracać do normalności rozpoczęto działania mające na celu odrodzenie polskiej kultury, edukacji i oświaty. W 1927 roku na posiedzeniu Rady Naukowej Wychowania Fizycznego, której przewodniczył Marszałek Józef Piłsudski, podjęto inicjatywę budowy wyższej szkoły zawodowej kształcącej nauczycieli wychowania fizycznego dla szkół i wojska. W 1928 roku położono kamień węgielny pod budowę Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego (CIWF). Niespełna rok później uczelnia rozpoczęła swoją działalność. 23 sierpnia 1938 r. na mocy ustawy sejmowej CIWF został przekształcony w wojskową szkołę akademicką pod nazwą Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego. W czasie II wojny światowej uczelnia nie prowadziła działalności dydaktycznej i naukowej, a na jej terenie znajdowały się koszary Luftwaffe. Akademia Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego ma trwałe miejsce w historii Bielan oraz stanowi ich chlubę.

AWF, to nie jedyna uczelnia państwowa znajdująca się na terenie Bielan. 3 września 1999 roku Sejm RP podjął ustawę (DZ.U. 1999 nr 79 poz. 884) o utworzeniu Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (UKSW), który powstał z Akademii Teologii Katolickiej. Tak więc Warszawa zyskała drugą uczelnię uniwersytecką. Uniwersytet zaczął swoją działalność dydaktyczno-naukową 1 października 1999 roku. Obecnie uczelnia kształci kilkanaście tysięcy studentów i prężnie rozwija się.

Na Bielanach znajduje się także Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie - wyższa szkoła teologiczna erygowana 3 maja 1988 roku przez Stolicę Apostolską oraz instytuty naukowe m.in. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej oraz Instytut Sportu.

W XIX wieku na Bielanach carskie wojska rozpoczęły budowę poligonu wojskowego, który stanowił część fortyfikacji mających przekształcić Warszawę w miasto twierdzę. Powstały dwa obiekty Fort I Bielany, którego fragmenty zachowały się na tyłach Cmentarza Włoskiego przy ulicy Marymonckiej oraz Fort II Wawrzyszew, którego fragmenty zachowały się przy obecnej ulicy Księżycowej (w 1993 roku Fort II Wawrzyszew został wpisany do rejestru zabytków).

Po ustąpieniu wojsk rosyjskich w 1915 roku na terenie dawnych poligonów wojskowych zaczęto budować ulice i domy mieszkalne. Najwcześniej powstało osiedle domów mieszkalnych zwane Zdobycz Robotnicza od nazwy spółdzielni związanej z Polską Partią Socjalistyczną. Centralnym punktem osiedla jest plac Konfederacji i wychodząca z niego ulica Schroegera. Osiedle powstało w latach 1926-1932 wg projektu Janusza Dzierżawskiego. Osiedle budowano sposobem gospodarczym z udziałem kredytów państwowych. W 1932 roku spółdzielnia Zdobycz Robotnicza zbankrutowała. Do czasu bankructwa zdołano wybudować wyłącznie 27 domów przy ul. Przybyszewskiego, Płatniczej, Kleczewskiej, Lipińskiej, Schroegera oraz przy placu Konfederacji.

Tuż przed II wojną światową na Bielanach wznoszono całe ciągi budynków mieszkalnych przy ulicach Marymoncka, Żeromskiego, Podczaszyńskiego, Kasprowicza, przy al. Zjednoczenia. Mimo działań wojennych Bielany nie poniosły na szczęście dużych strat materialnych, co oznacza, że spora część przedwojennej zabudowy przetrwała i można ją oglądać do dziś.

W 1951 roku poszerzono granice administracyjne Warszawy. W wyniku tego działania do Bielan włączono wsie Wawrzyszew, Chomiczówka, Placówkę, Wólkę Węglową, Radiowo i Młociny. Do 16 czerwca 1994 roku Bielany stanowiły część Żoliborza. Dopiero po tej dacie stały się odrębną jednostką administracyjną. Do 2002 roku samodzielna gminą Warszawa-Bielany. Po 2002 roku dzielnicą m.st. Warszawy.

W latach 1952-1953 rozpoczęła się budowę Huty Warszawa, która była jednym z głównych miejsc pracy na Bielanach. Była to sztandarowa inwestycja socjalistycznej Polski, efekt komunistycznej propagandy. Do pracy w niej ściągnięto tysiące robotników spoza Warszawy, głównie ze Śląska. Po upadku komunizmu huta, już jako koncern, najpierw Lucchini później AlcelorMittal, prowadzi swoją działalność nadal. Po modernizacji procesu technologicznego obecna Huta AlcelorMittal wytwarza wyskiej jakości stal na potrzeby produkcji samochodów, budownictwa, opakowań, urządzeń gospodarstwa domowego. Na przypomnienie zasługuje działalność NSZZ „Solidarność” pracowników Huty Warszawa wspomaganych przez bł. ks. Jerzego Popiełuszkę.

Nie byłoby nazwy Bielany, gdyby nie białe habity mnichów kamedulskich, których do Warszawy spod Krakowa sprowadził król Władysław IV, upamiętniony m.in. w herbie Dzielnicy Bielany. Mnichów ulokowano na pustkowiu, wśród lasów, na Polkowej Górze. W 1639 r. król Władysław IV ufundował tam budowę kaplicy i klasztoru, jako wotum dziękczynne za zwycięstwo nad Rosją. Kameduli przebywali na Bielanach do 1904 roku. Później klasztor stał się rosyjskim i dalej pruskim lazaretem. Na terenie klasztoru znajduje się grobowiec Stanisława Staszica, polskiego działacza oświeceniowego, pioniera spółdzielczości, pisarza, filozofa, przyrodnika - geografa i geologa, zastępcy ministra oświaty Królestwa Polskiego w latach 1818–1824, ministra stanu Królestwa Polskiego od 1824 roku, człowieka który pokochał lasy wokół klasztoru kamedulskiego na warszawskich Bielanach i który w swoim testamencie wskazał okolice klasztoru, jako miejsce swojego pochówku. Na terenach klasztoru do dziś zachowały się eremitoria, domki, w których pojedynczo zamieszkiwali bracia kameduli. Od XVIII w. w Zielone Świątki przy kościele Kamedułów organizowano odpusty i festyny, które przyczyniły się do popularyzacji Bielan wśród mieszkańców Warszawy. Słynne były na całą Warszawę bielańskie majówki, na które przybywano również statkami kursującymi po Wiśle na trasie most Kierbedzia przystań wodna na Młocinach. W pamięci nielicznych już, najstarszych mieszkańców Warszawy i Bielan pozostaje słynna karczma Bochenka, w której zaopatrywano się w piwo podczas bielańskich zabaw.

Jednak Bielany to przyroda. To wyjątkowe obszary leśne z Rezerwatem Las Bielański, zaliczanym do unikatowych w całej Europie. To prawdziwy zabytek, tak, jak twierdzą niektórzy, porównywalny z najcenniejszymi zabytkami architektonicznymi. Las Bielański, wraz z Puszczą Kampinowską i Lasem Młocińskim stanowią relikt Puszczy Mazowieckiej, która do XIV wieku pokrywała Mazowsze. 23 stycznia 1973 roku zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego (M.P. 1973 nr 5 poz. 38) uznano obszar lasu położony na terenie Bielan w Warszawie, pomiędzy ul. Marymoncką, Wisłostradą i Podleśną, o powierzchni 130,35 ha za rezerwat przyrody. Celem utworzenia rezerwatu było zachowania wartości społecznych, naukowych i krajobrazowych tego kompleksu leśnego. Las Bielański stanowi prawdziwy skarb dzielnicy Bielany i tak powinien być traktowany przez mieszkańców i władze dzielnicy i Warszawy.

Ta strona wykorzystuje pliki cookie dla lepszego działania serwisu. Możesz zablokować pliki cookie w ustawieniach przeglądarki.